zobacz artyku艂 z miesi臋cznika "Budujemy Dom"
Podstawowym zadaniem wentylacji jest wymiana powietrza w budynku. Sprawnie dzia艂aj膮ca wentylacja pozwala skutecznie usuwa膰 dwutlenek w臋gla, par臋 wodn膮, alergeny oraz zapachy unosz膮ce si臋 w powietrzu wewn膮trz pomieszcze艅.
Skuteczno艣膰 wentylacji zale偶y od w艂a艣ciwego doprowadzenia 艣wie偶ego powietrza z zewn膮trz do budynku, zapewnienia odpowiedniego przep艂ywu pomi臋dzy pomieszczeniami i sprawnego usuni臋cia zanieczyszczonego powietrza.
Wentylacja mo偶e dzia艂a膰 w spos贸b naturalny. Jest to tak zwana wentylacja grawitacyjna i jest ona uzale偶niona od dzia艂ania si艂 natury (g艂贸wnie od r贸偶nicy temperatury zewn臋trznej i wewn臋trznej).
Wentylacja mo偶e dzia艂a膰 r贸wnie偶 w spos贸b mechaniczny. Wymiana powietrzna jest wtedy niezale偶na od czynnik贸w naturalnych. Wymuszony przep艂yw powietrza uzyskujemy w贸wczas przez zastosowanie wentylatora. Zalet膮 tego typu wentylacji jest to, 偶e mo偶emy dostosowa膰 wydajno艣膰 do faktycznych potrzeb mieszka艅c贸w, dzi臋ki czemu jeste艣my w stanie stworzy膰 komfortowe warunki w pomieszczeniach. Regulacja tego rodzaju systemu mo偶e si臋 odbywa膰 automatycznie (bez obs艂ugi operatorskiej).
Montuj膮c odpowiednie urz膮dzenia tzw. Rekuperatory mo偶na odzyskiwa膰 ciep艂o z usuwanego powietrza. Istnieje mo偶liwo艣膰 zastosowania filtr贸w, kt贸re zatrzymuj膮 zanieczyszczenia dostaj膮ce si臋 z zewn膮trz do pomieszcze艅.
Skutki z艂ej wentylacji:widoczne:
- grzyb i ple艣艅 w pomieszczeniach
- zaparowane szyby w oknach
- skroplona para wodna na ch艂odnych powierzchniach i przedmiotach
- nawiew powietrza przez kratki wywiewne w kuchni lub 艂azience
- p臋cznienie drewnianych mebli lub pod艂贸g
niewidoczne:
- z艂e samopoczucie - b贸le i zawroty g艂owy, zm臋czenie, uczulenia i alergie
- niszczenie konstrukcji budynku poprzez wnikanie wilgoci do 艣cian a co za tym dalej idzie ich destrukcja
Najbardziej popularnym rodzajem wentylacji budynk贸w mieszkalnych w Polsce, stosowanym od lat, jest wentylacja naturalna, zwana te偶 grawitacyjn膮. Si艂膮 nap臋dow膮 wentylacji naturalnej jest r贸偶nica g臋sto艣ci powietrza zimnego (艣wie偶ego, na zewn膮trz pomieszcze艅) i ciep艂ego (znajduj膮cego si臋 w pomieszczeniach).
Powietrze zimne nap艂ywa do pomieszcze艅 przez nieszczelno艣ci w oknach i 艣cianach budynku lub przez nawiewniki instalowane w oknach i 艣cianach. Po wymieszaniu z powietrzem znajduj膮cym si臋 w pomieszczeniu i ogrzaniu, opuszcza pomieszczenie, wraz z zanieczyszczeniami, przez kratki wentylacyjne pod艂膮czone do kana艂贸w wentylacyjnych.
Zgodnie z polskimi przepisami budowlanymi wloty do przewod贸w wentylacyjnych musz膮 si臋 znajdowa膰 w kuchni, 艂azience lub w.c., pomieszczeniach bezokiennych, czasem tak偶e w innych pomieszczeniach.
Aby dzia艂a艂a prawid艂owo
Aby wentylacja naturalna dzia艂a艂a prawid艂owo, do budynku musi si臋 dosta膰 odpowiednia ilo艣膰 powietrza. Dawniej, gdy okna by艂y niezbyt szczelne, dop艂yw powietrza by艂 zawsze wystarczaj膮cy, a niekiedy nawet zbyt du偶y. Nowoczesne okna, wyposa偶one w systemy uszczelek nie zapewniaj膮 wystarczaj膮cego nap艂ywu powietrza potrzebnego do wentylacji, dlatego wymagaj膮 monta偶u nawiewnik贸w.
Powietrze, kt贸re dostanie si臋 do pomieszczenia musi przedosta膰 si臋 przez ca艂e mieszkanie, w drodze do kratek wywiewnych wentylacji. Aby to by艂o mo偶liwe trzeba zadba膰 o to, 偶eby pod skrzyd艂ami drzwiowymi pomi臋dzy pokojami pozostawi膰 szczelin臋 (mo偶na podci膮膰 drzwi o 1cm na ca艂ej szeroko艣ci). Pod drzwiami do kuchni, 艂azienki, w.c. i garderoby szczelina musi by膰 wi臋ksza. Mo偶na podci膮膰 drzwi o 2,5 cm lub zamontowa膰 w dolnej cz臋艣ci kratk臋.
Gazowe urz膮dzenia grzewcze potrzebuj膮 do prawid艂owej pracy odpowiedniej ilo艣ci tlenu, a spaliny musz膮 by膰 bardzo skutecznie usuwane. Konieczna jest sprawna instalacja wentylacyjna. Dlatego szczeg贸lnej uwagi wymaga wentylacja kuchni i 艂azienki wyposa偶onej w takie urz膮dzenia.

Nie zawsze dzia艂a prawid艂owo
Mankamentem wentylacji naturalnej jest zale偶no艣膰 skuteczno艣ci jej dzia艂ania od warunk贸w panuj膮cych na zewn膮trz budynku. Zim膮, gdy r贸偶nica temperatury na zewn膮trz i wewn膮trz budynku jest du偶a, wentylacja dzia艂a sprawnie, a czasami nawet jest bardziej intensywna ni偶 to konieczne. Wentylacja naturalna mo偶e dzia艂a膰 prawid艂owo tylko wtedy, gdy temperatura na zewn膮trz jest zdecydowanie ni偶sza ni偶 w budynku. Przy ma艂ej r贸偶nicy temperatury si艂a ci膮gu mo偶e by膰 zbyt ma艂a, aby by艂a skuteczna. W skrajnym wypadku mo偶e doj艣膰 nawet do odwr贸cenia kierunku przep艂ywu powietrza przez kana艂y wentylacyjne. Powietrze z zewn膮trz b臋dzie t艂oczone do pomieszcze艅 przez kratki wentylacyjne. Latem wentylacja naturalna najcz臋艣ciej dzia艂a s艂abo.
Warunkiem dzia艂ania wentylacji jest oczywi艣cie zapewnienie odpowiedniej ilo艣ci powietrza, kt贸re przedostaje si臋 do pomieszcze艅. Gdy okna s膮 zbyt szczelne, nie ma nawiewnik贸w, nawet korzystna r贸偶nica g臋sto艣ci powietrza nie spowoduje wystarczaj膮co du偶ego ci膮gu w kana艂ach wentylacyjnych i wymiana powietrza b臋dzie z艂a.
Na efekty dzia艂ania wentylacji grawitacyjnej maj膮 wp艂yw r贸wnie偶 rozwi膮zania konstrukcyjne budynk贸w, wymagania urbanistyki oraz warunki u偶ytkowania pomieszcze艅.
Skuteczno艣膰 wentylacji naturalnej zale偶y tak偶e od d艂ugo艣ci kana艂u wentylacyjnego, a wi臋c od odleg艂o艣ci mi臋dzy wlotem do komina (kratk膮 wentylacyjn膮 w pomieszczeniu) a wylotem (ko艅cem komina). Nic wi臋c dziwnego, 偶e pomieszczenia na ostatnich pi臋trach budynk贸w z p艂askimi dachami s膮 s艂abo wentylowane. Podobnie jest z mieszkaniami na poddaszach u偶ytkowych. D艂ugo艣膰 kana艂u wentylacyjnego jest po prostu zbyt ma艂a.
W kominach, kt贸re s膮 niew艂a艣ciwie rozmieszczone w budynku lub s膮siaduj膮 z wysokimi obiektami, takimi jak 艣ciana wy偶szego budynku, wysokie drzewa, dochodzi do os艂abienia ci膮gu kominowego.
Ci膮g mo偶e te偶 by膰 zaburzony tak偶e przez wiatry, zw艂aszcza na pog贸rzu i na terenach nadmorskich. Dlatego na zako艅czeniu komina warto stosowa膰 nasady kominowe wzmacniaj膮ce si艂臋 ci膮gu.
Wentylacja mechaniczna
W wentylacji mechanicznej wymiana powietrza jest niezale偶na od jakichkolwiek wp艂yw贸w atmosferycznych. Wymuszony przep艂yw powietrza uzyskuje si臋 dzi臋ki zastosowaniu jednego lub kilku wentylator贸w. Wentylacja mechaniczna mo偶e mie膰 wiele odmian zale偶nych od sposobu wymiany powietrza, kierunku ruchu powietrza w stosunku do wentylowanego pomieszczenia, r贸偶nicy ci艣nienia wewn膮trz i na zewn膮trz pomieszczenia. Mo偶liwe jest te偶 zmienianie parametr贸w powietrza wentyluj膮cego.
Najprostszym rozwi膮zaniem jest wentylacja wywiewna polegaj膮ca na zainstalowaniu wentylator贸w w kana艂ach wentylacyjnych. W takim systemie wentylacji powietrze dostaje si臋 do budynku przez nieszczelno艣ci okien i drzwi lub przez nawiewniki, podobnie jak w wentylacji naturalnej. Uniezale偶niamy si臋 jednak od kaprys贸w przyrody, zmniejszaj膮cych skuteczno艣膰 usuwania powietrza z pomieszcze艅. Lepszym rozwi膮zaniem jest wentylacja nawiewno-wywiewna, w kt贸rej zar贸wno doprowadzanie, jak i usuwanie powietrza jest mo偶liwe dzi臋ki wentylatorowi.
Zalet膮 wentylacji mechanicznej jest mo偶liwo艣膰 dostosowania jej wydajno艣ci do faktycznych potrzeb mieszka艅c贸w, dzi臋ki temu mo偶na stworzy膰 komfortowe warunki w pomieszczeniach. Regulacja systemu wentylacji mechanicznej mo偶e odbywa膰 si臋 automatycznie. Montuj膮c specjalne urz膮dzenia - rekuperatory - mo偶na odzyskiwa膰 ciep艂o z usuwanego powietrza, a zatem oszcz臋dza膰 zim膮 cenn膮 energi臋. Mo偶na tak偶e zastosowa膰 filtry zatrzymuj膮ce zanieczyszczenia dostaj膮ce si臋 do budynku z zewn膮trz. Doceni膮 to z pewno艣ci膮 alergicy.
Podzia艂 system贸w wentylacji mechanicznej
W zale偶no艣ci od sposobu wymiany powietrza wentylacj臋 mechaniczn膮 mo偶emy podzieli膰 na:
-
og贸ln膮, czyli zapewniaj膮c膮 r贸wnomiern膮 wymian臋 powietrza w ca艂ym pomieszczeniu,
-
miejscow膮, przeciwdzia艂aj膮c膮 zanieczyszczeniu powietrza w miejscu ich wydzielania,
Do wentylacji miejscowej zaliczaj膮 si臋 takie urz膮dzenia jak :
-
odci膮gi miejscowe, urz膮dzenia s艂u偶膮ce do usuwania zanieczyszcze艅 bezpo艣rednio w miejscu ich powstawania,
-
nawiewy miejscowe stosowane do wytwarzania w okre艣lonym miejscu warunk贸w odmiennych od tych, kt贸re panuj膮 w ca艂ym pomieszczeniu,
-
kurtyny powietrzne, stosowane do ochrony pomieszcze艅 przed przenikaniem zimnego powietrza zewn臋trznego (w okresie zimy) b膮d藝 gor膮cego (w okresie lata) przez cz臋sto otwierane bramy i drzwi wej艣ciowe w budynkach przemys艂owych lub u偶yteczno艣ci publicznej.
W zale偶no艣ci od kierunku ruchu powietrza w stosunku do wentylowanego pomieszczenia rozr贸偶nia si臋 wentylacj臋 mechaniczn膮:
-
nawiewn膮 - dostarczanie powietrza odbywa si臋 w spos贸b mechaniczny a usuwanie w spos贸b naturalny,
-
wywiewn膮 - tu powietrze dostarczane jest w spos贸b naturalny a mechanicznie wspomagany jest wywiew,
-
nawiewno - wywiewn膮 - w tym przypadku dostarczanie i usuwanie powietrza odbywa si臋 w pe艂ni mechanicznie.
W zale偶no艣ci od r贸偶nicy ci艣nie艅 wewn膮trz i na zewn膮trz pomieszczenia wentylacja jest:
-
nadci艣nieniowa, przy kt贸rej strumie艅 obj臋to艣ci powietrza nawiewanego jest wi臋kszy od strumienia obj臋to艣ci powietrza wywiewanego,
-
podci艣nieniowa, gdzie strumie艅 obj臋to艣ci powietrza nawiewanego jest mniejszy od strumienia obj臋to艣ci powietrza wywiewanego.
Uwzgl臋dniaj膮c mo偶liwo艣膰 uzyskania okre艣lonych warunk贸w w pomieszczeniach rozr贸偶nia si臋:
-
wentylacj臋 zwyk艂膮 zapewniaj膮c膮 wymagan膮 temperatur臋 w pomieszczeniu tylko zim膮,
-
wentylacj臋 z ch艂odzeniem, gdzie utrzymywanie wymaganej temperatury jest mo偶liwe zim膮 i latem,
-
wentylacj臋 z dowil偶aniem - wyposa偶on膮 w urz膮dzenia zwi臋kszaj膮ce wilgotno艣膰 powietrza w pomieszczeniach,
-
wentylacj臋 z osuszaniem - powoduj膮c膮 zmniejszenie wilgotno艣ci powietrza w pomieszczeniu,
-
urz膮dzenia klimatyzacyjne, za pomoc膮 kt贸rych temperatur臋 i wilgotno艣膰 wzgl臋dn膮 powietrza w pomieszczeniu mo偶na utrzyma膰 z odpowiedni膮 dok艂adno艣ci膮 w ci膮gu ca艂ego roku.
W instalacjach wentylacji mechanicznej wykorzystuje si臋 r贸偶n膮 ilo艣膰 艣wie偶ego powietrza. Wy艂膮cznie 艣wie偶e powietrze wykorzystuje si臋 w instalacjach wentylacji mechanicznej wywiewnej oraz niekt贸rych instalacjach nawiewno-wywiewnych. Oczywi艣cie wy艂膮cznie 艣wie偶e powietrze wykorzystuje si臋 w instalacjach grawitacyjnych.
Mieszanin臋 powietrza 艣wie偶ego i obiegowego stosuje si臋 w systemach klimatyzacji pe艂nej i systemach wentylacji mechanicznej nawiewno - wywiewnej opartej na mieszaniu powietrza.
