zobacz artykuł z miesięcznika "Budujemy Dom"
Podstawowym zadaniem wentylacji jest wymiana powietrza w budynku. Sprawnie działająca wentylacja pozwala skutecznie usuwać dwutlenek węgla, parę wodną, alergeny oraz zapachy unoszące się w powietrzu wewnątrz pomieszczeń.
Skuteczność wentylacji zależy od właściwego doprowadzenia świeżego powietrza z zewnątrz do budynku, zapewnienia odpowiedniego przepływu pomiędzy pomieszczeniami i sprawnego usunięcia zanieczyszczonego powietrza.
Wentylacja może działać w sposób naturalny. Jest to tak zwana wentylacja grawitacyjna i jest ona uzależniona od działania sił natury (głównie od różnicy temperatury zewnętrznej i wewnętrznej).
Wentylacja może działać również w sposób mechaniczny. Wymiana powietrzna jest wtedy niezależna od czynników naturalnych. Wymuszony przepływ powietrza uzyskujemy wówczas przez zastosowanie wentylatora. Zaletą tego typu wentylacji jest to, że możemy dostosować wydajność do faktycznych potrzeb mieszkańców, dzięki czemu jesteśmy w stanie stworzyć komfortowe warunki w pomieszczeniach. Regulacja tego rodzaju systemu może się odbywać automatycznie (bez obsługi operatorskiej).
Montując odpowiednie urządzenia tzw. Rekuperatory można odzyskiwać ciepło z usuwanego powietrza. Istnieje możliwość zastosowania filtrów, które zatrzymują zanieczyszczenia dostające się z zewnątrz do pomieszczeń.
Skutki złej wentylacji:widoczne:
- grzyb i pleśń w pomieszczeniach
- zaparowane szyby w oknach
- skroplona para wodna na chłodnych powierzchniach i przedmiotach
- nawiew powietrza przez kratki wywiewne w kuchni lub łazience
- pęcznienie drewnianych mebli lub podłóg
niewidoczne:
- złe samopoczucie - bóle i zawroty głowy, zmęczenie, uczulenia i alergie
- niszczenie konstrukcji budynku poprzez wnikanie wilgoci do ścian a co za tym dalej idzie ich destrukcja
Czy warto mieć rekuperator w swoim domu?
Współczesne budownictwo przeżywa kolejny intensywny rozkwit. Zmieniają się nie tylko trendy architektoniczne, ale także technologie i materiały, z których powstają domy i miejsca pracy.
Rosnące ceny zmuszają nas do ciągłego poszukiwania oszczędności. Coraz doskonalsze i sprawniejsze urządzenia grzewcze, materiały izolacyjne o niskich współczynnikach przenikalności cieplnej, ale także szczelne okna i drzwi, zamykające budynek szczelnie przed zimnem, pozbawiają go wentylacji.
Założeniem tradycyjnego systemu wentylacji było, że ruch powietrza odbywać się będzie poprzez ruch konwekcyjny powietrza wynikający z różnic temperatur. Ciepłe powietrze jako lżejsze dążyło ku górze, a w jego miejsce poprzez nieszczelności wpływało świeże powietrze, ale zimniejsze. System ten działał poprawnie przez większą część roku. Z czasem, szukając oszczędności, zaczęliśmy uszczelniać wszystkie możliwe miejsca tak, aby nie był czuć nawiewu zimnego powietrza, a tym samym eliminując wentylację.
Pogarszająca się wentylacja w domach i blokach, zmusiła na nas zastosowanie nawiewników w oknach plastikowych, które miały być otwarte. Po co montować szczelne i ciepłe okna, które jest drogie, skoro w jego ramie zamontowana jest szczelina o powierzchni 10 cm2, za która trzeba dopłacić ok. 200 zł? Im lepiej zaizolowany dom tym starty na wentylacji większe.
Dwukrotnie lepsza izolacja ścian daje zaledwie kilka procent oszczędności przy nie współmiernym koszcie. Właśnie, dlatego naukowcy szukając optymalnego rozwiązania, postanowili odciąć największą stratę ciepła poprzez zastosowanie wymiennika ciepła. Wymiennik wzbogacony o wentylatory i odpowiednie sterowanie to nic innego jak rekuperator. Należy zwrócić uwagę na to, iż urządzenie tego typu w sposób ciągły kontroluje wentylację i niezależnie od warunków atmosferycznych. Dzięki temu mamy gwarancję, że WC nie będzie niemiłych zapachów, w łazience nie pojawi się grzyb, a od wietrzenia w nocy nie wychłodzimy budynku.
Mając za cel wybudowanie domu energooszczędnego, czyli szczelnego powinniśmy zapytać, jaki rekuperator warto mieć. Odpowiedź jest prosta. Przede wszystkim dobry, cichy a jednocześnie, który będzie odzyskiwał tyle energii, że pozwoli nam na zaoszczędzenie więcej niż wydamy na jego utrzymanie. Warto zwrócić uwagę, aby działał długo i bezawaryjnie. Instalacja musi zostać właściwie zaprojektowana, aby nawet najlepszy sprzęt nie przyprawił nas o ból głowy.
Jaki rekuperator wybrać z oferty dostępnej na rynku?
Na rynku krajowym urządzenie do rekuperacji stały się niezwykle popularne. Oferujących swoje produkty firm z każdym miesiącem przybywa. Jak dobrze wybrać?
Przede wszystkim trzeba zadać sobie pytanie - „na czym zależy nam najbardziej?” Czy chodzi jedynie o sprawną wentylacje czy może ważniejsza będzie sprawność (ekonomia) i ergonomia (hałas i zużycie prądu). Wiele urządzeń produkowanych w Polsce oferuje dobre parametry za przyzwoita cenę, jeśli zdecydujemy się na jakość i bardzo wysokie osiągi odzysku ciepła będzie musieli się przygotować na większe wydatki.
Jeśli dysponujemy skromnym budżetem warto zastanowić się nad wykorzystaniem urządzenia, które przede wszystkim zapewni nam sprawna wentylacje, odczuwalnie wpłynie na ograniczenie ubytku ciepła, a jednak nie będzie produktem z najwyższej półki. Wybierając takie rozwiązanie trzeba zwrócić uwagę na jakość wykonania instalacji rozprowadzającej, aby nie maiła dużego oporu, nie była zbyt rozległa, niepotrzebnie pozaginana. Jeśli instalacja wentylacji będzie wykonana niewłaściwie, jej umieszczenie będzie nieprzemyślane, a zabezpieczenie termiczne niewystarczające sprawność rekuperatora niewiele zmieni. Całe ciepło ucieknie i nie będzie z czego odzyskiwać energii.
Jeśli cała instalacja będzie się znajdowała w miejscu gdzie są niskie temperatury np. na strychu, mniej czułe urządzenie pracować będzie zdecydowanie stabilniej. Jego czujniki nie zarejestrują niczego niepokojącego i urządzenie pracować będzie dalej bez przeszkód, jednak straty ciepła, jakie będą miały miejsc będą znaczące. Nawet do 50 % energii, którą można było by zatrzymać. Budując dom z myślą o energii i jej oszczędności należy dążyć do jak najwyższej szczelności zarówno powietrznej jak i termicznej w związku z tym, powinniśmy unikać „zimnych miejsc” lub dokładnie izolować instalację.
Jeśli nasza sytuacja finansowa pozwala nam na nieco większy wydatek, warto zainwestować w system trochę więcej środków. Urządzenie będzie bardziej zaawansowane, przez co jego zdolności odzysku będą dużo wyższe, więc oszczędności większe i czas amortyzacji całego przedsięwzięcia krótszy. Precyzyjne centrale swoją sprawnością sięgają nawet do 95% - co oznacza, iż energia powietrza powróci z bardzo niewielką starta.
Decydującym kryterium doboru centrali wentylacyjnej powinna być jakość, niezawodność i kultura pracy. Jest to sprzęt, który pracować będzie przez wiele lat w naszym domu. Niechętnie będziemy z niego korzystali, jeśli będzie za głośny, jego sprawność i funkcjonalność drastycznie się obniży.
Wybierając, zatem rekuperator do naszego domu, warto popytać znajomych, poszukać opinii o firmie instalującej dane urządzenia i podjąć decyzję w oparciu o solidne podstawy. Do wyboru mamy wiele typów urządzeń, różniących się technologią, jaki i parametrami.
Oto kilka przykładów:
Wymiennik obrotowy – (zwany bębnowym) jego wymiennik jest ruchomy. Ma budowę bębna, podczas jego pracy ciepłe zużyte powietrze częściowo miesza się z powietrzem świeżym, przez co wielkość urządzenia jest większa. Stosowanie takiego urządzenia w domu, jest nie praktyczne, gdyż efekt mieszania się powietrza z toalety z powietrzem z kuchni znacznie pogarsza komfort wentylowania.
Wymienni krzyżowy – najliczniejsza grupa urządzeń posiada taki wymiennik. Jego powierzchnia i konstrukcja ogranicza odzysk ciepła do poziomu 75%. W przypadku zastosowania dwóch wymienników sprawność może wzrosnąć do 85%. Opór takie wymiennika rośnie, zatem moc wentylatora potrzebna do „przepchania” powietrza będzie większa, a tym samym wymiar urządzenia również. Koszty eksploatacji będą większa i rachunek ekonomiczny nieco inny.
Wymienniki krzyżowo – przeciwprądowy – wymiennik o najwyższej sprawności ze względu na konstrukcję i powierzchnie działania. Wymienniki tego typu mogą odzyskać do 95% ciepła z powietrza wentylowanego, jednak wymaga bardziej zaawansowanego systemu sterowania wewnętrznego w centrali. Dzięki wyrafinowanej elektronice urządzenia te mogą współpracować z wentylatorami najnowszej generacji na prąd stały. Zdecydowanie niższe zużycie prądu oraz mniejszy hałas. Urządzenia te posiadają regularny kształt i małe gabaryty, przez co są najmniejsze i najbardziej praktyczne.
Jaką instalację wybrać? Na co zwracać uwagę?
Do tej pory na rynku wykonywano instalacje przemysłowe a mechaniczny system wymiany powietrza w domu jednorodzinnym był synonimem luksusu i ekstrawagancji. System wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła zwany rekuperacją stał się niezwykle skutecznym sposobem podniesienia komfortu mieszkaniowego przy jednakowych redukcjach kosztów ogrzewania sprawił, że jego popularność bardzo szybko wzrosła. W obecnych czasach wykorzystuje się dwa typy instalacji, których podział może być ujęty ze względu na:
- rodzaj materiałów
- kształt przekrojów
- sztywność
- sposób i przestrzeń prowadzenia
Instalacje w podziale ze względu na materiał wykonania:
- aluminiowe
- plastikowe
- stalowe
- poliuretanowe i inne
W podziale według kształtu:
- okrągłe
- prostokątne
W podziale wedle sztywności:
- elastyczne
- półelastyczne
- sztywne
W podziale ze względu na prowadzenie:
- posadzkowe (zalewane)
- wolno stające (podwieszane lub leżące)
Każdy rodzaj kanału posiada wady i zalety. Oto kilka cech każdego systemu, na które warto zwrócić uwagę:
Przewody elastyczne – (fleksy okrągłe aluminiowe) posiadają słaba wytrzymałość mechaniczną, potrafią pękać, wykazywać nieszczelność, duży opór przepływu więc powinny być odpowiednio większe, karby mogą zatrzymywać brud i wilgoć, potrafią być głośne, stosowane ze względu na niską cenę.
Przewody półelastyczne – (zalewane w wylewkach) stanowią przykład postępu technologicznego, pojawiły się na rynku nie dawno na życzenie inwestorów. Kanał tego typu ma małą średnicę, łatwy do schowania, nie ma łączeń, łatwy w montażu i czyszczeniu. Kanał wymaga puszek rozdzielających. Plany systemu musi pojawić się zrobieniem wylewek. Nie da się Ga zastosować w gotowym domu. Jego koszt potrafi zaskoczyć.
Przewody sztywne – (wolno stojące, stal ocynkowana) kanały zwijane z paska blachy, Grubość kanałów jest umiarkowana ze względu na optymalny opór i powierzchnię. Możliwość montażu w dowolny sposób bez obawy o ich uszkodzenie lub utratę szczelności.
Instalacja może mieć dużo zakrętów, dzięki czemu może być dobrze schowana. Wykonanie może być droższe niż inny.
Wybierając rodzaj systemu dla siebie musimy wziąć po uwagę wiele czynników. Nie tylko etap, na jakim jest budynek i czy technologicznie jest to możliwe w naszym domu, ale również koszt jego zamaskowania oraz eksploatacji.
Gdzie i jak poprowadzić instalację?
Rekuperacja to nie tylko urządzenie większych wymiarów, ale i potężna sieć kanałów, którymi dostarczamy lub wyciągamy powietrze. W domu parterowym sytuacja wydaje się być prosta, gdyż sieć kanałów znajduje się na strychu a my widzimy tylko zakończenia. Jeżeli zadbamy o symetrię, kolorystykę wszystko może wyglądać bardzo estetycznie. W budynkach posiadających więcej niż jedną kondygnację, z pomocą przychodzi doświadczenie i pomysłowość projektantów.
Każdy system rozprowadzenie kanałów wymaga osobnego i innego podejścia. Kanał elastyczny musi mieć więcej miejsca, unikać zakrętów. Natomiast kanał sztywny o wyprofilowanych elementach może znajdować się w najciaśniejszych zakamarkach domu.
Kanały nie będą uciążliwe, jeżeli projekt systemu będzie dobrze przygotowany. Jeżeli otrzymasz ofertę z firmy, zawsze może porosić o szkic instalacji. Jeśli to nie wystarczy, lub przestrzenne widzenie sprawi Ci problem skontaktuj się z nami a umówimy Cię z naszym projektantem lub wykonawcą – on pokaże na budowie wszystkie miejsca, które mogą budzić Twoje wątpliwości.
W każdym domu znajdują się miejsca, do których nie zmieści się ani szafa, ani karton ze starymi skarbami a kanał powietrzny będzie tam idealnie pasował. Każdy dom nadaje się na system wentylacji.
Podłączenie kominka do systemu rekuperacji?
W domach jednorodzinnych kominek wykorzystywany jest jako źródło ciepła a nie tylko do ozdoby. Konstruktorzy prześcigają się w rozwiązaniach stosując płaszcze wodne, systemy mechanicznego wspomagania ruchu powietrza itp.
Aby system działał właściwie i odzyskiwał maksymalnie dużo ciepła, budynek musi być szczelny. Szczelność i kominek? Jak to osiągnąć? Właśnie dla takiego typu systemu wentylacyjnego zaprojektowano i zaczęto oferować systemy z zamkniętą komorą. Kominek nie pobiera powietrza do paleniska z pomieszczenia, w którym się znajduje, gdyż korzysta z kanału doprowadzające powietrze, który zamontowany jest w dolnej części wkładu. Dzięki temu układ, który otrzymujemy jest zamknięty, wyjątkiem jest oczywiście otwarcie drzwiczek kominka.
Kilka wskazówek, co wybrać i na co uważać:
- kominek będzie częścią C.O wybierz kominek z płaszczem wodnym, zdecydowanie sprawniej i wygodniej odbierzesz od niego ciepło. Jednak płaszcze tego typu potrafią pękać. Zasadniczym mankamentem tego rozwiązania jest dbanie o wysoką temperaturę wkładu, czyli palić trzeba mocno i cały czas.
- kominek będzie grzał w domu gdzie zapotrzebowanie na energię jest małe. Możesz wybrać system płaszczowy jak i zwykły ze wspomaganie obiegu powietrza. Wadą tego drugiego jest to, iż wymaga drogiego i trudnego systemu dodatkowych kanałów powietrznych. Taki system może mocno brudzić. Może zaburzać pracę systemu wentylacji grawitacyjnej i mechanicznej.
- kominek będzie grzał, ale raczej jako element dekoracyjny, wybierz kominek bez rozprowadzania powietrza. Tradycyjne rozprowadzenie wydmuchuje powietrze suche i gorące do wybranych pokoi, rekuperacja zmusza powietrze do ruchu po domu.
Jak rozprowadzić ciepło z kominka, jeśli nie zdecyduje się na system rozprowadzania DGP?
Rozwiązań jest bardzo dużo.
- Jeżeli ktoś zaproponuje nam podłączenie nawiewu z kominka za rekuperatorem do systemu wentylacji musi być świadomy kilku rzeczy – aby taki system wentylacji działał musi być bardzo dokładnie przygotowany ze względu na :
- regulację – regulacja powinna być robiona zarówno dla wentylacji pracującej w pojedynkę, jaki i w duecie z turbinka wspomagającą, wymaga zwiększenia średnicy rur.
- najbardziej widoczny aspekt – zawory zwane anemostatami przeznaczony jest do wentylacji. Wychodzące z niego powietrze rozchodzi się pod powierzchnią sufitu i dopiero zaczyna opadać. Jeśli będzie takie ciepłe jak z kominka – nigdy nie opadnie. Zagrzejemy sufit a my nie będziemy się czuć cieplej ani świeżo.
- Propozycja zrobienia wyciągu w okolicach kominka – system miał by wiele mniej wad jednak sprawi, że:
- rekuperator będzie miał do czynienia z bardzo gorącym powietrzem, filtry i wentylatory w skutek przegrzania będą się szybko zużywały
- ciepło nadal zostanie pod sufitem
- w salonie temperatura będzie wzrastać równie wolno, co w innych pomieszczeniach, nie poczujemy, że się pali, gdyż wyciąg zabierze wszystko.
Trzeba sobie uzmysłowić, że system wentylacji to system zapewniający świeże powietrze, a nie system klimatyzacji czy ogrzewania. Dlatego rozprowadzanie powietrza z kominka sprawdza się w przypadku rekuperacji, ale na zasadzie przemyślanego przepływu powietrza przez dom, gdzie ciepłe masy powietrza pokonują odpowiednia drogę, podczas, której oddają ciepło tam gdzie trzeba.
Co to jest dom pasywny?
Budynek można nazwać pasywnym, tylko wtedy, gdy jego bilans cieplny równa się zeru, zarówno w okresie lata, jak i zimy. Cała idea sprowadza się do tego, iż izolacja budynku jest tak doskonała, że budynek nie wymaga praktycznie ani ogrzewania ani chłodzenia. Budynek taki musi być bardzo szczelny, dlatego jego wentylacja wymaga mechanicznego wsparcia.
Budując dom, w którym kładziemy duży naciska na izolację i szczelność budynku poprzez dodatkowe warstwy styropianu, szczelne okna, połacie dachowe, nie robimy nic innego, jak to co konstruktorzy domów pasywnych. Jednak ze względu na rozsądek i ograniczone fundusze przy pomocy łatwo dostępnych sposobów próbujemy uzyskać podobny efekt. W ten sposób sprawiamy, że naturalna wentylacja, która wykorzystuje szpary w stolarce okiennej i inne nieszczelności przestaje działać. Wówczas świeże powietrze nie ma którędy wchodzić, a ciepłe również nie wyjdzie.
Nowoczesny dom wyposażony w wentylacje mechaniczną powinien zawierać rekuperator, ponieważ:
- zaplanowany w porę wyeliminuje potrzebę murowania kominów wentylacyjnych,
- wentylacja mechaniczna pozwala zaoszczędzić na drogich oknach,
- rekuperator pozwoli Ci oszczędzić nawet do 50% na ogrzewaniu,
- zmniejszenie zawilgocenia powietrza,
- brak alergenów, oparów z detergentów,
Okap kuchenny a rekuperacja:
Okap kuchenny powinien posiadać swój własny wentylator i Stanowić nie zależny system wyciągowy dla czaszy nad kuchenką. Pracujący okap kuchenny swoją wydajnością może sięgać nawet 760 m3/h, podczas gdy potrzebna wentylacja dla całego domu to strumień w przedziale 150-250 m3/h. W domu pasywny nie ma gazu, stąd problem rozwiązywany jest poprzez filtr tłuszczowy, który jedynie oczyszcza powietrze w ramach obiegu zamkniętego w kuchni. Takie rozwiązanie jest stosowane w domach energooszczędnych, ale jak praktyka mówi, nie warto. Dlaczego?
Otóż okapy i ich filtry nie mają podanej żywotności, ani licznika roboczych godzin, więc trudno wychwycić moment, kiedy tłuszcz z parów zacznie się przedostawać na kuchnie, w wyniku, czego tłuszcz znajdzie na ścianach, na instalacji wentylacyjnej, na filtrach, wymienniku i wentylatorach. Oblepiony wentylator traci wyważenie i może ulec zniszczeniu.
W ramach naszych systemów wielokrotnie pomagamy wykonać system kanałów wyprowadzających powietrze z okapu we wskazanym miejscu. Jak wybrać takie miejsce?
Otóż są trzy sposoby:
- kanał od okapu wpinamy w istniejący kanał wentylacji grawitacyjnej, z którego i tak nie będziemy korzystać
- okap wprowadzamy kanałem o odpowiedniej średnicy do dachu i przy użyciu dachówki wentylacyjnej stosunkowo prosto wykonujemy przejście przez dach
- wprowadzamy kanał okapu na boczną ścianę kuchni. W każdym z tych przypadków należy pamiętać o stosowaniu klap zwrotnych, które zapobiegają „cofaniu” się powietrza do środka.
Jeśli budynek powstaje bardzo szybko i tanim kosztem, można przygotować kanał dla okapu,
Wystarczy w jednej ze ścian działowych nad kuchnią zamiast pustaka zastosować pustak wentylacyjny, który skończy się w suficie kuchni lub na ścianie kuchni nieco niżej niż sufit. Drugi koniec kanału na strychu łatwo podepniemy pod dachówkę kominkową lub wentylacyjną bez potrzeby budowania komina.